Dve tribine danas u Kulturnom centru Novog Sada

       

Tribina “Načertanije Ilije Garašanina – velikosrpski ili jugoslovenski nacionalni program?“, biće održana danas, 12. juna u 19 časova u klubu “Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada.

Autor i predavač je msr Srđan Graovac, istoričar.

Najznačajniji politički spis Ilije Garašanina ostao je nepoznat evropskim političarima sve do osamdesetih godina XIX veka, a Srbiji do 1888. godine kada je Milan Milićević kratkim tekstom u “Pomeniku“ upoznao srpsku javnost sa postojanjem “Načertanija“, a sam sadržaj je objavljen tek 1906. godine. Ovaj program nije sačuvan u originalu, ostala su samo dva prepisa i oba se nalaze pod zaštitom u okviru fondova Narodne biblioteke Srbije. Takođe, postojao je i treći, sačinjen rukom Milenka Vukićevića koji je “Načertanije“ objavio u delu pod nazivom “Program spoljne politike Ilije Garašanina na koncu“. Original “Načertanija“ nalazio se u posedu kneza Aleksandra Karađorđevića i čuvan je u njegovoj arhivi, ali se tom dokumetu gubi svaki trag posle 1906. godine. Nijedan dokument, niti spis nije probudio veliku pažnju kao “Načertanije“ Ilije Garašanina. U vezi sa ovim dokumetom vodile su se, a i danas se vode velike rasprave. Istoričar i učesnik Sarajevskog atentata, Vaso Čubrilović, davno je napisao da su Garašaninova zapažanja “bila tako oštra, zaključci tako duboki i svestrani, da ih se srpska politika držala sve do 1918. godine“. U samom proučavanju i analizi “Načertanija“ najveći doprinos ponudio je naš istoričar Dragoslav Stranjaković. Sam Ilija Garašanin kazivao je Jovanu Marinoviću “…da će ga sudbina srpskih krajeva interesovati dokle god je živ…“. Ove reči ukazuju koliko je Garašanin neprestano razmišljao o budućnosti srpskog naroda i njegovog ujedinjenja u jednu državu. Najbolje svedočanstvo njegove zamisli o toj državi dao nam je u “Načertaniju“. Međutim, o kojoj državi je sanjao Ilija Garašanin i kakav je zapravo karakter samog “Načertanija“? Da bismo bili u prilici da na ispravan i sveobuhvatan način razumemo prirodu dokumenta, te njegov sadržaj, potrebno je da fakte i fakticitete u vezi sa “Načertanijem“ odvojimo od različitih politikantskih i ideoloških mitova i predubeđenja o istom. Tek onda, bićemo u prilici da odgovorimo na pitanje, koju je to “državu preporučio Ilija Garašanin“ – “Veliku Srbiju ili Jugoslaviju“, a možda i ništa od ovoga?! Nedoumice i priroda dokumenta predstavljaće temu razgovora na predstojećoj tribini u Kulturnom centru Novog Sada.

Tribina “Novi Sad u plamenu – bombardovanje 12. juna 1849. godine“ biće održana danas, 12. juna u 18 časova u klubu “Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada.

Autor i predavač je msr Ognjen Karanović, istoričar.

Pojedini istoričari tvrde da su posle Revolucije 1848/49. godine Srbi i Hrvati nagrađeni onim čime su Mađari kažnjeni: nacionalnom obespravljenošću. Odmah nakon poraza mađarske vojske, na teritoriji današnje i ondašnje Vojvodine je zavedena vojna uprava pod komandom generala Ferdinanda Majerhofera, koji je likvidirao sve njene samoupravne ustanove. Srpski narod u tadašnjoj Južnoj Ugarskoj i Srpskom Vojvodstvu iz rata je izašao podeljen u nekoliko političko-teritorijalnih i administrativnih jedinica. Svakako, vladalo je i opšte razočarenje zbog rezultata Revolucije, jer gotovo nijedan cilj srpskog nacionalnog pokreta iz 1848. godine nije bio ispunjen ili zadovoljen. U nameri da obeležimo jedan tužan i tragičan istorijski događaj, 170 godina od bombardovanja Novog Sada sa Petrovaradinske tvrđave u Revoluciji 1848/49. godine, koji se dogodio 12. juna 1849. godine, ali i krah građanske revolucije, koja je potresla ne samo region Balkana i Panonskog basena (posebno njegovih južnih krajeva), pa i današnjih prostora severne srpske pokrajine, već i celokupni evropski kontinent, u klubu “Tribina mladih“ Kulturnog centra Novog Sada, razgovaraćemo o navedenoj temi, o kojoj je u prethodnih nekoliko decenija objavljeno mnogo stručnih i naučnih radova, monografija i drugih publikacija, ali koja je ipak (nepravedno) pomerena na margine interesovanja i znanja najširih slojeva društva u našoj zemlji. Svakako, zločinačko bombardovanje Novog Sada 1849. godine vremenom je dobilo svoj značaj u procesima determinisanja duhovno-identitetskog i pravno-političkog statusa današnje srpske Atine, ali i celokupne severne srpske pokrajine.

Autor: nsuzivo.rs/kcns

Komentari: