Danas je subota, 17. januar. Podsetite se događaja koji su kroz istoriju obeležili današnji datum…
1377 – Papa Grgur XI obnovio je papsko sedište u Rimu i time okončao avinjonsko „zatočeništvo“ papa. Sedište papa bilo je premešteno u Avinjon (Francuska) 1309. nakon poraza Bonifacija VIII u sukobu s franačkim kraljem Filipom IV Lepim (Philippe).
1706 – Rodjen je američki naučnik i političar Bendžamin Frenklin (Benjamin Franklin), borac za slobodu čoveka, učesnik u Američkom ratu za nezavisnost, jedan od tvoraca „Deklaracije o nezavisnosti“ i Ustava SAD.
Kao naučnik poznat je po izumu gromobrana i otkriću toka i karakteristika Golfske struje. Osnovao je prvu javnu biblioteku u Americi, Filozofsko društvo Pensilvanije i „Akademiju“ koja je prerasla u Univerzitet Pensilvanije.
1732 – Rodjen je kralj Poljske Stanislav II Ponjatovski. Tokom vladavine (1764-95) bio je prisiljen na tri deobe teritorije – 1772, 1793. i 1795. Abdicirao je nakon potpisivanja treće deobe.
1773 – Engleski moreplovac Džejms Kuk (James Cook) prvi je prešao Antarktički krug, brodom „Rezolušn“.
1863 – Rodjen je ruski pozorišni glumac, teatrolog i reditelj Konstantin Sergejevič Stanislavski. Osnivao je Hudožestveni teatar u Moskvi 1898. i bio umetnički rukovodilac i ideolog tog pozorišta do kraja života 1938. Kao veliki pozorišni inovator, imao je značajan uticaj na savremenike.
1863 – Rodjen je engleski državnik Dejvid Lojd Džordž, ministar u vladi liberala 1905-15, i u koalicionoj vladi 1915-16, premijer 1916-22. Jedan je od utemeljivača engleskog radničkog zakonodavstva kojim su uvedeni osmočasovno radno vreme za rudare, pravo na štrajk, državne penzije, zdravstveno i socijalno osiguranje.
Bio je jedan od glavnih učesnika mirovne konferencije u Versaju posle Prvog svetskog rata i znatno je uticao na prilike u posleratnoj Evropi.
1874 – Umrla su braća Čang i Eng, blizanci srasli levom, odnosno desnom stranom grudnog koša. Rodjeni su u Sijamu (Tajland) i od njih potiče naziv sijamski blizanci. Bili su svetska atrakcija i proživeli su 63 godine materijalno osigurani zaradom od nastupa u cirkusima.
1919 – Poljski kompozitor Ignaci Jan Paderevski (Ignacy, Paderewski), pijanista svetskog glasa, postao je prvi premijer Republike Poljske, uspostavljene po Prvom svetskom ratu.
1945 – Sovjetske trupe i Poljske patriotske snage su u Drugom svetskom ratu oslobodile Varšavu, više od pet godina nakon pada glavnog grada Poljske u ruke nemačkih nacista.
1959 – Senegal i Francuski Sudan doneli su odluku o formiranju federalne države pod nazivom Republika Mali. Odluka je stupila na snagu u aprilu.
1961 – Ubijen je Patris Lumumba, bivši premijer Konga, tvorac nezavisnosti te zemlje, simbol borbe protiv kolonijalizma i heroj „crne Afrike“.
Protivustavno je smenjen s položaja premijera 5. septembra 1960, a 1. decembra uhvatili su ga vojnici generala Mobutua i odveli u Katangu, gde je ubijen.
1964 – Umro je slikar i grafičar Djordje Andrejević-Kun, član Srpske akademije nauka i umetnosti, poznat po monumentalnim realističnim kompozicijama i grafičkim mapama u kojima je prikazao zločine okupatora u vreme Drugog svetskog rata i motive iz obnove i izgradnje Jugoslavije. Ilustrovao je i opremio brojna književna dela.
1966 – U sudaru iznad Španije američkog bombardera „B-52“ i španskog aviona za snabdevanje gorivom, poginulo je osam ljudi, a bombarder je bio prinudjen da u Atlantski okean odbaci hidrogensku bombu koja nije eksplodirala.
1991 – SAD i zapadni saveznici izveli su u Zalivskom ratu drugi i treći talas masovnog bombardovanja ciljeva u Iraku i Kuvajtu; za uzvrat tri iračke rakete „skad“ eksplodirale su u Tel Avivu.
1995 – U zemljotresu koji je pogodio šire područje japanskog grada Kobea poginulo je više od 6.400 ljudi, a materijalna šteta je procenjena na 85,5 milijardi dolara.
1997 – U Dablinu je sud proglasio prvi razvod braka u istoriji Irske, na osnovu zakona odobrenog na referendumu, čemu se žestoko protivila rimokatolička crkva.
2002 – U erupciji vulkana Njiragongo u Demokratskoj Republici Kongo razoreni su grad Goma i okolna sela, poginulo je više od 100 ljudi, a desetine hiljada su ostale bez domova.
2002 – Umro je španski pisac Kamilio Hose Sela (Camilo Jose Cela) dobitnik Nobelove nagrade za knjževnost 1989. godine. Autor je romana „Porodica Paskvala Duartea“.
2008 – Nekadašnji svetski prvak u šahu, amerikanac Bobi Fišer (Bobby Fischer), koga su popularno zvali „šahovski Mocart (Mozart)“, preminuo je u 65. godini.
2010 – Milijarder i desničar Sebastijan Pinera (Sebastian, 61) pobedio je na izborima za predsednika Republike Čile. Pinera je prvi demokratski izabrani desničarski presednik nakon 52 godine.
2014 – Vatikan je objavio da je prethodni poglavar Rimokatoličke crkve, papa Benedikt XVI raščinio tokom dve godine skoro 400 sveštenika zbog zlostavljanja dece.
2017 – Italijanski desničar Antonio Tajani izabran je za novog predsednika Evropskog parlamenta.
b92.net
