U Novom Sadu nekada su se proizvodili računari, a temelji novosadskog IT sektora udareni su početkom dvadesetog veka

       

Novosadska fabrika kablova ili skraćeno NOVKABEL osnovana je još između dva svetska rata 1928. godine kao ispostava mađarske kompanije “Felten i Gijom” iz Budimpešte. Već tada postavljeni su temelji da Novi Sad danas postane IT centar.

Fabriku su tokom rata za svoje potrebe koristili okupatori, a odmah nakon oslobođenja proizvodnja u fabrici Novkabel je obnovljena, pa je proizvodnja počela da raste iz godine u godinu, a fabrika je odigrala značajnu ulogu u obnovi razrušene zemlje. 1950-ih godina formirana su tri pogona u fabrici, užarski, metalurški i kablovski.

Zbog obima proizvodnje fabrika se početkom 1970-ih godina seli iz Radničke ulice u industrijsku zonu gde se i danas nalazi. Na njegovom mestu izgrađen je SPENS. Proizvodnja je išla uzlaznom putanjom sve do 1990-ih godina kada je došlo do raspada bivše Jugoslavije. Fabrika je nakon gotovo dve decenije poteškoća u poslovanju privatizovana 2009. godine, ali nikada nije povratila stari ugled.

Zgrada Novkabela http://www.priv.rs/

Zlatne godine

Malo je poznato da je Novi Sad tokom 1969. godine raspisao konkurs za nabavku jednog kompjutera koji bi objedinio sva preduzeća i olakšao rad službi zbog udvostručenja broja stanovnika.

Tada se javilo nekoliko kompanija koje su se bavile računarima, a počela je i gradnja nove zgrade namenjene samo za ovaj računar. To je današnja zgrada preduzeća “JKP Informatika” na Bulevaru cara Lazara. Zgrada je završena 1970. godine, kada je prvi kompjuter stigao u delovima, a to je bio Honovel 200, kompjuter treće generacije. Bio je težak pet i po tona. Putovao je i montiran je iz nekoliko faza”

Cela priča o stvaranju takozvanog Elektronsko-računarskog centra ERC sačuvana je zahvaljujući Atili Horniku.

Izložba iz 2016. godine
Foto: O Radio, Atila Hornik

“Prve stvari koje su rađene na kompjuteru bili su registri i baze podataka za stanovništvo, objekte i privatne firme. Glavna stvar o kojoj se razmišljalo bila je objedinjena naplata komunlanih usluga, ali to se desilo tek 1974. godine kada je kupljen drugi računar ICL, smešten u tadašnjem Stambenom preduzeću. No, svi podaci govore o tome da je Novi Sad kompjutere uveo pre Beograda, jer je tamo prvi računar stigao tek 1974. godine”, Rekao je 2016. godine za O Radio istoričar Atila Hornik

Jedan od hard diskova
ovog računara
Foto: O Radio, Atila Hornik

U gotovo isto vreme fabrika Novkabel počela je sa proizvodnjom personalnih računara pod nazivom ERA 20 koji su se prodavali u celom svetu.

Stranica iz magazina Svet Kompjutera

Zahvaljujući svim ovim inovacijama Novi Sad je nastavio da se razvija u IT lidera, a danas je postao jedan od glavnih IT centara u ovom delu Evrope.

Autor: nsuzivo.rs
Izvor: Oradio i Vladimir Vrgović Novi Sad 1944-1970.

0 Comments
Inline Feedbacks
View all comments